Θερμοκρασία Αέρα

Η Θερμοκρασία αέρα είναι ιδιαίτερα σημαντικός μετεωρολογικός παράγοντας διότι επηρεάζει την παραγωγική ζωή των καλλιεργειών. Οι περισσότερες καλλιέργειες επιζούν και παράγουν από 4-5 oC έως 30-35 oC. Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες του χαμηλότερου ορίου παίζουν επίσης ρόλο όπως π.χ. στη διαφοροποίηση των οφθαλμών των δένδρων κ.α., καθώς και οι υψηλότερες θερμοκρασίες των υψηλοτέρων ορίων, όπως πχ. στην ξήρανση των καρπών του καλαμποκιού στο χωράφι.

 

Αμπέλι

  • Παγετός: Οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν τις μη ξυλοποιημένες κληματίδες εάν ξεπεράσουν τους -4 oC.  Αντίθετα οι ξυλοποιημένες κληματίδες και τα πρέμνα αντέχουν σε θερμοκρασίες ως -12 oC, αρκεί η διάρκεια τους να είναι πολύ λίγες ώρες, διότι σε αντίθετη περίπτωση καταστρέφονται ο παραγωγικοί οφθαλμοί. Πολύ επικίνδυνοι είναι οι παγετοί της άνοιξης όταν υπάρχει νεαρή βλάστηση και καρποφόρα όργανα εν τη γενέσει τους. Τότε, αν δεν ληφθούν μέτρα παγο-προστασίας υπάρχει κίνδυνος μείωσης της παραγωγής.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες της χώρας μας δεν επηρεάζουν εν γένει την ανάπτυξη της αμπέλου, έως τους 50 oC.

Αχλάδι

  • Παγετός: Η ανθεκτικότητα της αχλαδιάς είναι υψηλή, όταν η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από -25 οC. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται και στους όψιμους ανοιξιάτικους παγετούς, καθώς η αχλαδιά ανθίζει σχετικά νωρίς την άνοιξη, και μπορεί να προκληθεί μείωση της παραγωγής. Οι ανάγκες της αχλαδιάς σε χαμηλές θερμοκρασίες είναι μέσες (0-7 οC, 500-1000 ώρες, Νάνος 2014) ώστε να διαφοροποιηθούν οι οφθαλμοί σε καρποφόρους.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες μειώνουν την περιεκτικότητα των ιστών σε νερό και μπορούν να δημιουργήσουν εγκαύματα στους καρπούς. Επίσης, σε περιοχές με υγρά και ζεστά καλοκαίρια ευνοείται η ανάπτυξη της μυκητολογικής ασθένειας του βακτηριακού καψίματος.

Βαμβάκι

  • Παγετός: Συνήθως το βαμβάκι δεν υποφέρει από παγετούς διότι η σπορά του ξεκινά όταν οι θερμοκρασίες φτάσουν τους 14-15 οC. Σε περιπτώσεις πρώιμης σποράς και αλλαγής του καιρού, ένας όψιμος παγετός της άνοιξης μπορεί να καταστρέψει το φυτάριο του βαμβακιού και να υποχρεώσει του παραγωγούς σε επανασπορά.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη του βαμβακιού.

Βερίκοκο

  • Παγετός: Η βερικοκιά είναι ανθεκτική στις χαμηλές θερμοκρασίες, ακόμα και στους -30 οC.  Χρειάζεται όμως κρύο χειμώνα για να αποδώσει αρκετά άνθη και καρπούς, με χαμηλές απαιτήσεις σε αριθμό κρύων ημερών (0-7 οC, 200-400 ώρες,  Νάνος 2014).
  • Καύσωνας: Η βερικοκιά χρειάζεται θερμό καλοκαίρι για να αποδώσει. Οι θερμοκρασίες 20-25 οC ευνοούν την ωρίμανση των καρπών. Σε περίπτωση υψηλών θερμοκρασιών (> 35 οC) κατά την ωρίμανση παρουσιάζεται το σύμπτωμα Pitburn, δηλαδή έγκαυμα γύρω από το πυρήνα του καρπού, αποχωρισμός της σάρκας του καρπού από το πυρήνα (κουκούτσι) και εμφάνιση μελιτώματος.

Ελιά

  • Παγετός: Η ελιά παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στον παγετό έως τους -7 oC, όπου δεν ζημιώνεται στα παραγωγικά της όργανα. Σε περιπτώσεις μείωσης της θερμοκρασία ως -12 oC το δένδρο συνεχίζει να αντέχει με απώλειες στην παραγωγή του.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν μόνο την λειτουργία της φωτοσύνθεσης αν ξεπεράσουν τους 35 oC ή σε λίγες ποικιλίες τους 40 oC. Εν γένει η ελιά είναι ανθεκτική στον καύσωνα της χώρας μας (40-45 oC).

Καλαμπόκι

  • Παγετός: Το καλαμπόκι δεν επηρεάζεται από τους παγετούς της ανοίξεως, εκτός της περίπτωσης πρώιμης σποράς όπου μπορούν να καταστραφούν τα νεαρά φυτά. Η σπορά συνήθως γίνεται όταν η θερμοκρασίες είναι άνω των 15 οC. Επίσης, όταν το φυτό έχει τουλάχιστον 15 εκ. ύψος ανταπεξέρχεται σε ελαφρούς παγετώνες.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες πάνω από 30 οC την περίοδο της επικονίασης και γονιμοποίησης επηρεάζουν το γέμισμα του σπάδικα (ρόκας) με αποτέλεσμα τη μείωση των αποδόσεων. Επίσης, σε θερμοκρασίες άνω των 30 οC επηρεάζεται σε άλλη φάση της καλλιεργητικής περιόδου, η ανάπτυξη του φυτού και η απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων από τη ρίζα. Επίσης, σε θερμοκρασίες άνω των 38-46 οC, ασπρίζουν οι κορυφές των φυτών και ακολουθεί ξήρανση.

Κεράσι

  • Παγετός: Η κερασιά είναι πολύ ευαίσθητη στους παγετούς πριν μπει στο λήθαργο του χειμώνα και την άνοιξη. Οι χειμερινοί παγετοί μπορούν να δημιουργήσουν καταστροφές σε καρποφόρους κλάδους, ενώ την άνοιξη έχουμε καταστροφή οφθαλμών και μείωση της παραγωγής. Η κερασιά έχει υψηλές απαιτήσεις σε ψυχρές μέρες για την διαφοροποίηση των οφθαλμών (0-7 οC, 900-1200 ώρες, Νάνος 2014).
  • Καύσωνας: Η κερασιά αντιδρά έντονα σε υψηλές θερμοκρασίες άνω των 32 οC. Tο φαινόμενο, που παρατηρείται στις περιπτώσεις αυτές, είναι οι διπλοί καρποί, που μπορούν να φθάσουν σε ποσοστό το 30% της παραγωγής, σε περιοχές με ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι.

Κριθάρι

  • Παγετός: Το κριθάρι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στις χαμηλές θερμοκρασίες και για το λόγο αυτό θα πρέπει να επιλέγεται ο χρόνος σποράς ανάλογα με το ψύχος που επικρατεί σε κάθε περιοχή την περίοδο του χειμώνα. Επίσης. οι ποικιλίες έχουν διαφορετική ανθεκτικότητα στο ψύχος. Ο παγετός μπορεί να προκαλέσει συνολική καταστροφή των νέο-αναπτυσσομένων φυταρίων.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες κατά τη περίοδο της γονιμοποίησης δημιουργούν ατελή γονιμοποίηση με αποτέλεσμα κενούς σπόρους και περιορισμένο αριθμό σπόρων ανά στάχυ και έτσι μειωμένη παραγωγή.

Μήλο

  • Παγετός: Οι χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω των -25 οC) μπορεί να προξενήσουν ζημιές στα δέντρα κυρίως όταν οι μεταβολές είναι απότομες. Η ανθεκτικότητα στις χαμηλές θερμοκρασίες διαφέρει από ποικιλία σε ποικιλία. Στην περίοδο της ανθοφορίας κινδυνεύει από παγετούς. Η μηλιά έχει μεγαλύτερες ανάγκες σε χαμηλές θερμοκρασίες από οποιοδήποτε άλλο φυλλοβόλο καρποφόρο είδος (0-7 οC, 1000-1600 ώρες, Νάνος 2014). Η άριστη μέση θερμοκρασία κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο είναι 20 – 21 οC.
  • Καύσωνας: Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες, όταν συνοδεύονται και από σημαντική έλλειψη εδαφικής υγρασίας, προξενούν σοβαρές ζημιές στην παραγωγή. Σε θερμές περιοχές ή όπου οι χειμώνες είναι ήπιοι δημιουργούνται προβλήματα όπως πολλοί οφθαλμοί δεν εκπτύσσονται, η βλάστηση είναι αδύνατη, η άνθηση δεν είναι ομαλή, η καρποφορία περιορισμένη και η ωρίμανση των καρπών ανομοιογενής.

Ροδάκινο - Νεκταρίνι

  • Παγετός: Η ροδακινιά είναι ανθεκτική σε θερμοκρασίες έως -15 οC. Σε περιοχές με όψιμους ανοιξιάτικους παγετούς κατά την περίοδο της άνθησης της ροδακινιάς, τα άνθη της εξελίσσονται μερικώς ή καταστρέφονται ολοκληρωτικά. Η διαφοροποίηση των οφθαλμών έχει χαμηλές απαιτήσεις σε χαμηλές θερμοκρασίες (0-7 οC, 400-800 ώρες, Νάνος 2014)
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες είναι ευεργετικές στην καρποφορία της ροδακινιάς διότι η ποιότητα των καρπών βελτιώνεται σε θερμοκρασίες έως 35 οC. Αν η ροδακινιά εκτεθεί σε θερμοκρασίες υψηλότερες αυτών, τότε στην περίοδο της διαφοροποίησης των οφθαλμών έχουμε ατελή εξέλιξη και καρπόδεση, ενώ σε αναπτυσσόμενους καρπούς δημιουργούνται εγκαύματα. Επίσης η επίδραση των υψηλών θερμοκρασιών συνδέεται και με το φαινόμενο, «σχίσιμο του πυρήνα».

Σιτάρι

  • Παγετός: Η καλλιέργεια του σιταριού επηρεάζεται σπάνια από τον παγετό όταν ο σπόρος είναι τουλάχιστον 2-3 εκ. κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Αργότερα, τα φυτά έχουν αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες έως -20 οC, ή κάτω από χιόνι έως -40 οC. Ο επηρεασμός που μπορεί να δεχθεί η καλλιέργεια του σιταριού είναι η καθυστέρηση στη βλάστηση του σπόρου ή της ανάπτυξης του στελέχους την άνοιξη.
  • Καύσωνας: Οι υψηλές θερμοκρασίες κατά την περίοδο της άνοιξης, προκαλούν ατελή γονιμοποίηση των ανθέων και αργότερα ατελές γέμισμα του σπόρου με αποτέλεσμα μείωση της παραγωγής.

Εσπεριδοειδή - Λεμονιά/Πορτοκαλιά/Μανταρινιά

  • Παγετός: Οι χειμερινοί παγετοί είναι πολύ σημαντικοί σε σχέση με τους ανοιξιάτικους διότι δημιουργούν συχνότερες ζημιές στα εσπεριδοειδή. Τα εσπεριδοειδή δεν έχουν την δυνατότητα προσαρμογής και σκληραγώγησης στις χαμηλές θερμοκρασίες και για το λόγο αυτό νεκρώνονται σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός. Οι πράσινοι ή ημιώριμοι καρποί της λεμονιάς και της πορτοκαλιάς παγώνουν στους -2,5 οC, ενώ οι ώριμοι καρποί και η νεαρή βλάστηση στους -2,8 οC. Στους -4,5 οC παγώνουν οι ώριμοι βλαστοί και οι παραγωγικοί οφθαλμοί και τελικά στους -10 οC ολόκληρα τα δένδρα της πορτοκαλιάς.
    Η σειρά ανθεκτικότητας των διαφόρων ειδών εσπεριδοειδών στο κρύο είναι η εξής (από τα πιο ευαίσθητα είδη προς τα πιο ανθεκτικά): κιτριά, λεμονιά, γκρέιπ φρουτ, πορτοκαλιά, μανταρινιά, κουμ-κουάτ, καθώς και το τρίπτερο (Είδος Πορτοκαλιάς) και η νεραντζιά (ως υποκείμενα εμβολιασμού εσπεριδοειδών).

  • Καύσωνας: Οι πιο πολλές ποικιλίες των εσπεριδοειδών ανέχονται τις σχετικά υψηλές θερμοκρασίες. Ωστόσο, οι απότομες αυξήσεις της θερμοκρασίας σε επίπεδα υψηλότερα των κανονικών ή οι υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες που συνοδεύονται από χαμηλή σχετική υγρασία, συνήθως δημιουργούν ζημιές. Ευαισθησία παρουσιάζουν οι νεαροί καρποί και τα φύλλα. Έχει παρατηρηθεί ότι κατά την άνοιξη, πριν ακόμα το έδαφος ζεσταθεί, η απότομη αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα προκαλεί φυλλόπτωση, που συνοδεύεται και από ξηράνσεις βλαστών στα δέντρα, μετά από διάστημα δύο ή τριών μηνών. Οι υπερβολικά ψηλές θερμοκρασίες κατά το καλοκαίρι, προκαλούν ζημιές υπό μορφή εγκαυμάτων του φλοιού, αφυδάτωσης της σάρκας, μείωση του μεγέθους του καρπού και αυξημένης κοκκοποιήσεως, σε καρπούς, που είναι εκτεθειμένοι στον ήλιο. Έχει παρατηρηθεί εκδήλωση ζημιάς σε καρπούς πορτοκαλιάς, ποικιλίας Βαλέντσια, όταν η μέση θερμοκρασία του αέρα είχε φτάσει τους 42.5 oC και η σχετική υγρασία ήταν 20%. Αντίθετα, δεν υπήρξε καμιά απολύτως ζημιά, όταν η μέση θερμοκρασία του αέρα ήταν 39.5 oC, η θερμοκρασία στο κέντρο του καρπού 35 oC και η σχετική υγρασία ήταν 30%. Οι καρποί που σκιάζονταν, κατά τις περιόδους που επικρατούσαν επιζήμιες θερμοκρασίες, δεν έπαθαν καμιά απολύτως ζημιά. Οι διάφορες ποικιλίες εσπεριδοειδών έχουν και διαφορετικό βαθμό αντοχής στις υψηλές θερμοκρασίες. Τα γκρέιπ φρουτ, οι λεμονιές, η πορτοκαλιά Βαλέντσια και πολλές ποικιλίες μανταρινιάς δίνουν ικανοποιητικές παραγωγές με υψηλές θερμοκρασίες. Αντιθέτως, η ομφαλοφόρος πορτοκαλιά Μέρλιν και η μανταρινιά Σατσούμα, σε υψηλές θερμοκρασίες κατά την περίοδο της άνθησης και καρπόδεσης των δέντρων, δίνουν χαμηλές παραγωγές. Η επίδραση των απότομων υψηλών θερμοκρασιών μπορεί να περιοριστεί με την εφαρμογή συστήματος τεχνητής βροχής, που μπορεί να μειώσει τη θερμοκρασία της φυτείας κατά 5-8 oC.

Κηπευτικά - Τομάτα/ Αγγούρι/ Πιπεριά

  • Παγετός:

Η θερμοκρασία αποτελεί το βασικότερο παράγοντα εξέλιξης και ωρίμανσης του φυτού και οι απαιτήσεις του εξαρτώνται άμεσα από το στάδιο της ανάπτυξης που βρίσκεται. Η θερμοκρασία στο σπορείο μέχρι το φύτρωμα των σπόρων και την εμφάνιση των κοτυληδόνων είναι 24-27 oC. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες έχουμε καθυστέρηση του φυτρώματος. Στη συνέχεια, υποβάλλονται σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, δηλαδή 18-23 oC την ημέρα και 14-16 oC τη νύχτα. Γενικά, για μια καλή παραγωγή, η διαφορά θερμοκρασιών ημέρας και νύχτας δεν πρέπει να ξεπερνάει τους 5-7 oC.

Η ανάπτυξη δυσχεραίνεται όμως σε θερμοκρασίες μικρότερες από 16 oC και μπορεί να υποστεί ζημιές σε συνθήκες παγετού ή να καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς. Σε χαμηλές θερμοκρασίες, κάτω από 13 oC, μειώνεται μέχρι 20% η διάρκεια ζωής της γύρης και η γονιμότητά της, παραμορφώνονται οι ανθήρες και λιγοστεύει ο αριθμός των ανθέων.

  • Καύσωνας:

Υπάρχει ανοχή σε χαμηλές θερμοκρασίες της τάξεως των 10-12 oC και σε υψηλές μέχρι 38 oC, με φυσικά ανάλογη οψίμιση της καλλιέργειας και μείωση παραγωγικότητας. Οι υψηλές θερμοκρασίες ημέρας (27 oC και άνω) περιορίζουν την ανάπτυξη του φυτού, ενώ γύρω στους 30 oC προκαλείται πτώση των ανθέων. Όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 32oC, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα, τότε μειώνεται απότομα η καρπόδεση.

Γενικές γεωργικές κατευθύνσεις ανά αγρομετεωρολογικό παράγοντα

Θερμοκρασία Αέρα Θερμοκρασία Εδάφους Υγρασία Αέρα Υγρασία Εδάφους Άνεμος

Βασικές καλλιέργειες ανά την Ελλάδα

Σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το meteo.gr

Newsletter meteofarm.gr
Καθημερινή ενημέρωση μέσω email για την πρόγνωση του καιρού στην περιοχή σας.
Με την πλοήγησή σας στην ιστοσελίδα meteofarm.gr αποδέχεστε τη χρήση cookies. Τα cookies μας επιτρέπουν να προσφέρουμε καλύτερες και εξατομικευμένες λειτουργικότητες.